Direct naar de hoofdinhoud van deze pagina

Eikenprocessierups

De eikenprocessierups is de larve van een nachtvlinder die haar eitjes legt in de toppen van vooral eikenbomen waar ze overwintert. Van april-begin mei komen de rupsen uit de eitjes. Aanvankelijk zitten ze hoog in de boom. Na een aantal vervellingen komen groepjes rupsen samen en vormen grote nesten op de stammen van eikenbomen. Deze nesten bestaan uit een dicht spinsel van draden, brandharen, vervellingshuidjes en uitwerpselen. Vanuit hun nesten gaan de rupsen ’s nachts op zoek naar voedsel.

Komt u eikenprocessierupsen tegen in gemeentelijke eikenbomen? Geef dit door aan de gemeente via het meldingsformulier.

Meer informatie staat op de website Processierups (deze website is gemaakt door het Ministerie van LNV).

Gezondheidsklachten

De brandharen van de rups kunnen gezondheidsklachten geven bij contact zoals hevige jeuk, bultjes, blaasjes, roodheid en ontstekingen aan de huid, ogen en luchtwegen. De overlast van de brandharen van de rups start meestal in mei en loopt door tot en met augustus. U vindt ook informatie op de website van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit.

Wat is eraan te doen?

Heeft u klachten, dan is het belangrijk om te voorkomen dat de brandharen zich verder over het lichaam verspreiden. Het is daarom goed om de huid direct na blootstelling met plakband te strippen. Daarna de huid en de ogen met lauw water afspoelen. De brandharen zijn niet gemakkelijk te verwijderen uit kleding. Het beste is om kleding die besmet zijn met brandharen heel grondig te wassen (liefst op 60ºC). Meestal verdwijnen de klachten binnen enkele dagen tot 2 weken vanzelf. Bij hevige jeuk kunnen middelen tegen de jeuk, zoals zalf op basis van menthol, verlichting geven. Zijn de klachten ernstiger, dan is het verstandig naar de huisarts te gaan.

Hoe voorkom je problemen?

Zorg bij een bezoek aan een natuurgebied waar de eikenprocessierups voorkomt voor goede bedekking van de hals, armen en benen en ga niet op de grond zitten. Probeer direct contact met rupsen, (oude) brandharen, spinselnesten en vervellingshuidjes zoveel mogelijk te vermijden. Maak kinderen attent op het gevaar van de eikenprocessierups. Vermijd wegen waar eikenbomen met veel processierupsen staan. Ook oude nesten van vorig jaar bevatten veel brandharen, welke kunnen verwaaien.

Bestrijding rups

In de 2019 zijn we begonnen met een aantal eiken in te spuiten met een biologisch middel (Xentari) dat de eieren en larven van de eikenprocessierups dood. Daarnaast lieten we (volgroeide)nesten wegzuigen. Preventieve behandeling met Xentari en daarna het wegzuigen van nesten, heeft naar tevredenheid gewerkt en daarom spuiten we dit jaar alle gemeente eikenbomen hiermee in. We houden natuurlijk rekening met de wet natuurbescherming.

Het spuiten gaat in overleg met de Vlinderstichting, de Nationale Bomenbank coördineert dit voor ons. In gebieden met bijzondere soorten wordt er niet gespoten met Xentari. De meldingen die we daarna nog krijgen van nesten, verzamelen we en dan wordt er periodiek een “zuig” ronde gedaan om deze nesten weg te halen. De bestrijding is meestal eind mei, begin juni. Vanwege de zachte winter en het mooi lenteweer is dit jaar de natuur iets vroeger met alles, daarom beginnen we eerder.

Daarnaast zijn we druk bezig met het zaaien/planten van verschillende plantsoorten om insecten aan te trekken die o.a. de natuurlijke vijand zijn van de eikenprocessierups (biodiversiteit). Door middel van mezennestkastjes, hopen we ook méér vogels te krijgen die de eikenprocessierups eten. Dit jaar heeft de Wijkse Loods mezennestkastjes gemaakt, die zijn uitgedeeld aan de mensen die een stukje gemeentelijk groen beheren (de zelfbeheerders). Let op: nestkasten mogen om meerdere redenen niet in bomen worden opgehangen. Kijk voor meer informatie op onze pagina nestkastjes. 

Als u in uw eigen tuin te maken heeft met eikenbomen met eikenprocessierupsen, ga dan niet zelf de rupsen bestrijden, maar huur daar een deskundig bedrijf voor in.

Waar staan eikenbomen in de gemeente Wijk bij Duurstede?

In de gemeente staan 1600 Eiken. Al deze bomen worden door de gemeente gecontroleerd op de eikenprocessierups. Onderaan deze webpagina, bij de overzichtskaarten vindt u kaarten waarop alle eikenbomen in de gemeente staan. Slechts op een klein deel is de eikenprocessierups aangetroffen en de nesten zijn/worden weggezogen. De kaarten geven dus alleen aan waar eikenbomen staan.

Wat is het verschil tussen eikenprocessierups en spinselmot?

  • De spinselmot is niet schadelijk voor mensen, alleen de plant of boom heeft er hinder van.
  • De spinselmot zit meer in planten, de Eikenprocessierups zit echt alleen in eiken.
  • De nesten van de spinselmot bestaat uit losse draden en het ziet er vaak wat dramatisch uit.
  • Het nest van de eikenprocessierups is veel meer een net balletje van het formaat tennisbal tot voetbal.

Overzichtskaarten