Veelgestelde vragen en antwoorden noodopvang asielzoekers

Noodopvangplekken zijn tijdelijke, eenvoudig ingerichte opvangplekken binnen een afgesproken tijdperiode met de minister van Asiel en Migratie. Mensen die hier worden opgevangen hebben er een slaapplek, douchevoorziening en ontvangen driemaal per dag een maaltijd. Verder zijn er (basis)faciliteiten zoals wasmachines. Van hieruit worden mensen verder geholpen naar asielzoekerscentra in het land. Er is dus sprake van verloop: mensen vertrekken naar andere centra en er kunnen weer nieuwe mensen aankomen. Lees meer informatie over noodopvang op de website van het COA(Verwijst naar een externe website). 

Tijdelijke noodopvang is kortdurend en ad-hoc, omdat er nood is. Mensen slapen vaak met veel mensen op een zaal en er zijn minimale voorzieningen. Reguliere opvang is langdurig en vindt plaats op locaties die geschikt zijn voor de langere termijn. Er zijn meer en betere voorzieningen en er is meer privacy.

De druk op de landelijke opvangcapaciteit voor asielzoekers is onverminderd groot. Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) heeft op zeer kort termijn aanvullende opvangplaatsen nodig, want er zijn te weinig opvangplekken in reguliere AZC's waardoor mensen die wel recht hebben gekregen op onderdak, geen plek hebben. Zonder noodopvang belanden zij in het gras of op straat. 

De gemeente heeft een wettelijke taakstelling vanuit de Spreidingswet. Gemeente Wijk bij Duurstede voldoet hier op dit moment niet aan. Het is in eerste instantie de taak van de gemeente om deze taakstelling wel te behalen. Maar als de minister van Asiel en Migratie dit noodzakelijk acht, kan hij ingrijpen en de regie overnemen, een locatie aanwijzen en verplichten deze in te richten. Om te voorkomen dat we in een situatie als in 2022 terecht komen, toen de komst van asielzoekers ons compleet overkwam en we 48 uur hadden om ons voor te bereiden, zorgen we dat we nu de regie in eigen hand houden.

De locatie is vanaf uiterlijk half juni tenminste voor de duur van 2 maanden in gebruik, ter overbrugging van het landelijke evenementenseizoen waardoor een aantal evenemententerreinen niet beschikbaar zijn vanwege festiviteiten.

Het evenementenseizoen is de periode in het jaar waarin de meeste grootschalige openluchtevenementen, zoals muziekfestivals, braderieën, sportwedstrijden en andere evenementen, plaatsvinden. Grote evenemententerreinen zoals bijvoorbeeld in Biddinghuizen zijn dan niet beschikbaar voor de opvang van asielzoekers, waardoor elders opvang noodzakelijk is. 

Het is ter overbrugging van het evenementenseizoen voor tenminste 2 maanden. Het evenementenseizoen zal ook weer eindigen. Daarnaast heeft het college besloten Mariënhoeve aan te wijzen als locatie onder het voorbehoud van een bestuursovereenkomst (hier wordt de duur vastgelegd en ook de aantallen), maatwerkafspraken en dat wijksport een huurovereenkomst treft met het COA. 

Het COA draagt alle kosten voor het realiseren, onderhouden en managen van de noodopvanglocatie. Lees meer op deze webpagina van COA over financiële regelingen voor gemeenten(Verwijst naar een externe website).

De opvang is van tijdelijke aard en vindt niet plaats op een woonlocatie. Het COA draagt alle kosten voor het realiseren, onderhouden en managen van de noodopvanglocatie. 

De tijdelijke noodopvang is voor een periode van ten minste 2 maanden, ter overbrugging van het evenementenseizoen. Daarna moeten de mensen naar een regulier AZC of naar een andere noodopvang in een andere gemeente.

Nee. Een noodopvang is geen woonlocatie. Mensen verblijven hier tijdelijk — minimaal twee maanden — om een piek in de opvangcapaciteit op te vangen. Ze hebben geen eigen woning, geen inschrijving op dit adres en geen recht op huisvesting in Wijk bij Duurstede.

Na deze periode gaan zij naar een regulier AZC of naar een andere noodopvang in een andere gemeente.

Dit weten wij op dit moment nog niet. Dit wordt pas kort van tevoren met ons gedeeld.  

Nee, de IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) behandelt asielaanvragen van asielzoekers uit veilige landen in een versnelde procedure. Het COA vangt deze mensen tijdens de versnelde procedure versoberd en apart op. Gaan ze in beroep? Dan verhuizen ze naar een reguliere azc. De noodopvang is geen reguliere azc. 

De gemeente heeft samen met het COA een paar mogelijke locaties bekeken. Deze zijn onder andere beoordeeld op randvoorwaarden als: stroomvoorziening, riolering, watervoorziening en ondergrond. Ook hebben we ons een beeld gevormd van de leefomgeving, haalbaarheid op korte termijn en plekken waar al eerder ervaring is opgedaan.

Alleen bij de sporthal is er sprake van een harde einddatum omdat de hal vanaf begin september weer nodig is voor het sporten. Daarbij is ook rekening gehouden met de naderende zomerstop.

Uiteindelijk is geconcludeerd dat de tweede en derde optie (beide schepen) een minder goede optie vormden. Daarvoor is overleg met Rijkswaterstaat nodig die eerder negatief stond tegenover vergelijkbare locaties voor een schip in onze gemeente. Ook was het de vraag of COA op korte termijn over een passend cruiseschip zou kunnen beschikken. Een cruiseschip zou in principe voor een langere periode ingezet kunnen worden. Daarmee zou een einddatum minder zeker zijn dan bij de tijdelijke inzet van de sporthal op Mariënhoeve. Discussie daarover willen wij graag voorkomen.

We bepalen wat de meest geschikte locatie voor tijdelijke noodopvang van vluchtelingen is op basis van het officiële verzoek van de minister, criteria van het COA, een voorverkenning naar op dit moment beschikbare locaties binnen de gemeente, eerder door de gemeente uitgevoerd locatie-onderzoek voor langdurige asielopvang, de wensen en behoeften van de raad, en de inbreng van inwoners uit de gespreksavonden, spreekuren en enquêtes van maart en oktober 2024 over langdurige opvang van asielzoekers. De locaties zijn onder andere beoordeeld op randvoorwaarden als: stroomvoorziening, riolering, watervoorziening en ondergrond. Ook hebben we ons een beeld gevormd van de leefomgeving, haalbaarheid op korte termijn en plekken waar al eerder ervaring is opgedaan

De gemeente maakt een integrale afweging ten aanzien van de geschikte locatie. Waarbij we rekening houden met de veiligheid en leefbaarheid voor alle mensen die in onze gemeente wonen, werken en naar school gaan. 

Er zijn naast de Mariënhoeve nog naar twee andere opties gekeken (beide schepen). Daarvoor is overleg met Rijkswaterstaat nodig die eerder negatief stond tegenover vergelijkbare locaties voor een schip in onze gemeente. Ook was het de vraag of COA op korte termijn over een passend cruiseschip zou kunnen beschikken. Een cruiseschip zou in principe voor een langere periode ingezet kunnen worden. Daarmee zou een einddatum minder zeker zijn dan bij de tijdelijke inzet van de sporthal op Mariënhoeve. Discussie daarover willen wij graag voorkomen.

De parkeerplaats blijft beschikbaar. De noodopvang vindt plaats in de sporthal. Personeel van het COA en vrijwilligers zullen wel gebruik maken van de parkeerplaats. Daarin zien wij geen probleem.

Wij zijn er ons van bewust dat er diverse activiteiten op het sportpark plaats vinden, waaronder toernooien. Nu de locatie bekend is, gaan wij hierover in overleg met het COA, Wijksport en de sportverenigingen. De inwoners van de noodopvang mogen het sportpark wel betreden maar geen overlast veroorzaken.

Een absolute garantie kan niemand geven, net zoals dat nergens in een wijk kan. Wat we wel doen, is ons maximaal inzetten voor een veilige situatie in en rondom de opvanglocatie. Het COA is verantwoordelijk voor de begeleiding, het beheer en de 24/7 beveiliging op de locatie. Daarnaast werken gemeente, politie, handhaving en het COA nauw samen, gelden er duidelijke huisregels en worden signalen of meldingen snel opgepakt. Daarnaast gelden voor de bewoners van de noodopvang dezelfde regels als voor elke Nederlander. Overtreed je die regels ben je strafbaar. Bij meerdere overtredingen wordt een bewoner uit de noodopvang verplaatst en elders ondergebracht.

Een veilige en rustige leefomgeving voor omwonenden is een belangrijke randvoorwaarde. We begrijpen dat sporters en omwonenden vragen hebben over veiligheid en leefbaarheid. Daarom worden er duidelijke afspraken gemaakt tussen het COA, de gemeente, politie en handhaving over toezicht, begeleiding en het optreden bij incidenten of overlast. Op de opvanglocatie is 24 uur per dag begeleiding, beveiliging en management aanwezig. Ook zijn er korte lijnen tussen het COA, beveiliging, politie en handhaving, zodat signalen snel kunnen worden opgepakt.

Veiligheid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van het COA, de gemeente, politie en handhaving. Het COA is verantwoordelijk voor de veiligheid en leefbaarheid op de opvanglocatie zelf. Politie en gemeentelijke handhavers zetten zich in voor veiligheid en openbare orde in de openbare ruimte rondom de locatie. Daarbij werken alle partijen nauw samen.

We begrijpen dat dit een belangrijke zorg is voor bewoners. De veiligheid van kinderen en omwonenden heeft daarom nadrukkelijk aandacht. Op en rondom de opvanglocatie zetten we in op begeleiding, toezicht en duidelijke afspraken. Op de locatie geldt een duidelijke set huisregels en er is 24 uur per dag begeleiding en beveiliging aanwezig.

Daarnaast werken gemeente, politie, handhaving en het COA nauw samen om de situatie in de omgeving goed te monitoren en signalen van overlast snel op te pakken en waar nodig maatregelen te nemen.

Maatregelen die in ieder geval worden genomen is het afschermen van deuren voor sporters, het creëren van eigen ingangen voor de sporters en het afplakken van ramen.

Samen met het COA, politie en handhaving monitoren we signalen van overlast in de omgeving van de opvanglocatie. Wanneer sprake is van overlast of ongewenst gedrag, wordt daarop gehandeld. Er zijn korte lijnen tussen de betrokken partijen zodat signalen snel kunnen worden opgepakt.

Het COA is verantwoordelijk voor de locatie voor noodopvang. Het COA zorgt voor inrichting, eten, drinken, begeleiding, beveiliging en op afroep medische zorg. Er is 24/7 beveiliging aanwezig. Ook zijn er woonbegeleiders en een locatiecoördinator aanwezig.

Het COA is verantwoordelijk voor het dagelijks beheer van de opvanglocatie. Op de locatie zijn 24 uur per dag begeleiding, beveiliging en management aanwezig. Daarnaast werkt het COA nauw samen met politie, wijkagenten en gemeentelijke handhavers.

Het COA is verantwoordelijk voor de dagdagelijkse activiteiten van de bewoners. Meldingen van onverantwoord gedrag van de bewoners zijn daar in eerste aanleg ook belegd.

Strafbare feiten - of vermoedens daarvan - melden we altijd bij de politie. Ook geven we uitleg aan bewoners en stimuleren we om aangifte te doen. Elk azc of noodopvanglocatie heeft korte lijnen met de plaatselijke politie en de wijkagent is regelmatig in de opvang aanwezig. Het melden van strafbare feiten kan te zijner tijd bij zowel de coördinator van het COA als bij de politie.

Een rustige leefomgeving is belangrijk voor iedereen. Daarom wil het COA dat het in en rond de opvanglocaties veilig is. Incidenten, crimineel en/of overlastgevend gedrag door bewoners zijn een probleem voor omwonenden, medebewoners en COA-medewerkers. Samen met de Rijksoverheid, gemeenten en politie pakt COA dit gedrag aan.

Op de website van het COA(Verwijst naar een externe website) staat meer informatie over de verschillende maatregelen die zij kan nemen. 

Signalen, zorgen en meldingen van omwonenden moeten laagdrempelig gedeeld kunnen worden. Op dit moment wordt nog uitgewerkt hoe inwoners contact kunnen opnemen met de gemeente en/of het COA en hoe meldingen het beste kunnen worden opgepakt. Zodra daar meer duidelijkheid over is, worden omwonenden hierover geïnformeerd. 

De locatie coördinator is nog niet bekend, maar wordt het aanspreekpunt op de locatie. Het COA stelt een coördinator aan.

Het COA hanteert huisregels voor bewoners van de opvanglocatie. Wanneer bewoners zich niet aan die regels houden of overlast veroorzaken, wordt daarop gehandeld. Het COA heeft maatregelen om incidenten en overlast zoveel mogelijk te voorkomen en registreert incidenten die de veiligheid, leefbaarheid of beheersbaarheid raken.

Vaak gaat het om overtredingen van huisregels, zoals geluidsoverlast veroorzaken, roken op kamers of het niet naleven van afspraken op de locatie. Een van de huisregels is bijvoorbeeld dat het tussen 22.00 uur en 08.00 uur rustig moet zijn, zodat iedereen rustig kan slapen. Bij strafbare feiten of vermoedens daarvan wordt altijd de politie ingeschakeld.

Dit krijgt vorm door: Intensieve Begeleiding op Locatie (Ibl). Dat is een uitbreiding op de basisbegeleiding die elke bewoner bij het COA krijgt. IBL komt ter sprake wanneer het gedrag van een bewoner dreigt uit de hand te lopen. Als Ibl niet voldoende werkt, bijvoorbeeld bij geestelijke problemen, wordt de bewoner doorverwezen naar de juiste zorgpartner (gidsfunctie GGZ). Leidt dit niet tot minder overlast, dan worden er maatregelen genomen. Ibl, gecombineerd met de juiste zorg en begrenzing bij aanhoudend overlastgedrag, zorgt voor een veiligere omgeving voor medewerkers, bewoners en omwonenden.

Er zijn korte lijnen tussen het COA, politie, wijkagenten en gemeentelijke handhavers. Op basis van signalen en de situatie wordt bekeken welke inzet nodig is. Waar nodig wordt gekeken of extra toezicht of handhaving kan worden ingezet.

Strafbare feiten - of vermoedens daarvan - melden we altijd bij de politie. Ook geven we uitleg aan bewoners en stimuleren we om aangifte te doen. Elk azc of noodopvanglocatie heeft korte lijnen met de plaatselijke politie en de wijkagent is regelmatig in de opvang aanwezig. Het melden van strafbare feiten kan te zijner tijd bij zowel de coördinator van het COA als bij de politie.

Opgelopen schade wordt in de basis verhaald op de dader. Is hier niks op te verhalen dan kan is er een schadeloket van het Rijk die schade vergoed op plekken waar substantiële hoeveelheden mensen worden opgevangen (denk aan: Ter Apel of Udel). De verwachting is dat dit niet voor Wijk bij Duurstede geldt.

Op maandag 18 mei is het officiële verzoek bij de gemeente binnengekomen. Diezelfde dag is er een persbericht gestuurd naar media en ’t Groentje en hebben wij een nieuwsbericht op onze website geplaatst. Onze inwoners hebben op 20 mei een brief ontvangen van onze burgermeester Petra Doornenbal. Op 28 mei is er een persbericht (pdf, 137 KB)verstuurd over de gekozen locatie voor de noodopvang. Vlak daarvoor hebben omwonenden een brief ontvangen van de burgemeester met daarin de locatie en een uitnodiging voor een bewonersbijeenkomst op 1 of 3 juni. Daarnaast zijn inwoners van de gemeente via een persbericht in 't Groentje en de nieuwsbrief uitgenodigd om deel te nemen aan een webinar over de noodopvang op 4 juni. Dit webinar is later terug te kijken op de website.  

Het COA, de minister van Asiel en Migratie en de commissaris van de Koning van de provincie Utrecht hebben ons dringend gevraagd om per half juni noodopvang mogelijk te maken. Want er is een groot tekort aan opvanglocaties in Nederland. Aangezien er nood was hebben wij snel moeten handelen en heeft het College het besluit genomen. Er is geen ruimte om te participeren over de vraag of we asielzoekers noodopvang gaan bieden. Dat is een niet vrijblijvend verzoek. Voor de vraag waar de noodopvang moet plaatsvinden hebben we gebruikt wat we bij inwoners hebben opgehaald in 2024 tijdens avonden, enquêtes en inloopspreekuren over asielopvang. Vanwege de korte tijd was er geen ruimte hier opnieuw over te participeren. Over wat er nodig is om de noodopvang goed te laten verlopen en hoe dat geregeld moet worden kunnen we wel participeren. Dat is gestart tijdens de informatiebijeenkomst op 1 juni. Daarna kunnen mensen die dat willen meedenken door middel van bijvoorbeeld een buurtwerkgroep of een meedenkgroep. Veel mensen hebben zich daarvoor al spontaan gemeld. Als u dat ook wil stuur ons een e-mail via info@wijkbijduurstede.nl(Verwijst naar een e-mailadres)

Bij het realiseren van de tijdelijke noodopvang kijken we ook naar de ervaringen die we hebben opgedaan met de organisatie en uitvoering van de crisisopvang in 2022. De evaluatie en aanbevelingen van toen nemen we nu mee.  

Het tijdsbestek waarin we de noodopvang moeten realiseren is heel kort, maar vier weken. Helaas is het daardoor niet mogelijk om in deze periode inwoners te raadplegen. Wel hebben we voor het bepalen van de meest geschikte locatie de input gebruikt die we eerder hebben ontvangen van onze inwoners, ondernemers en organisaties tijdens gespreksavonden, spreekuren en enquêtes in maart en oktober 2024, over de opvang van asielzoekers. 

Het verzoek dat we hebben gekregen om tijdelijke noopopvang te bieden is niet vrijblijvend, Hiervoor willen we als gemeente dan ook onze verantwoordelijkheid nemen. Het is daarom niet mogelijk om bezwaar te maken tegen de komst van noodopvang.  

Tijdens de informatieavonden op 1 en 3 juni en tijdens het webinar van 4 juni gaan we met bewoners in gesprek over wat er nodig is om veiligheid en leefbaarheid te borgen en te organiseren. Inbreng van bewoners nemen we mee in de organisatie van de noodopvang.  Uw zorgen om veiligheid en leefbaarheid nemen we serieus. 

De mensen die we opvangen hebben dezelfde rechten en plichten als ieder ander in Nederland als het gaat over bewegingsvrijheid. Ze mogen zich dus vrij bewegen in de gemeente. Het COA kent huisregels en bewoners krijgen deze in hun eigen taal uitgereikt. Ze krijgen ook uitleg over rechten, plichten en omgangsvormen in Nederland. 

Vluchtelingen wonen en leven zelfstandig op de noodopvang. In de noodopvang kunnen zij meedoen met activiteiten die het COA met samenwerkingspartners en bewoners organiseert. Als vluchtelingen actief zijn, voelen zij zich beter. Bovendien kunnen zij sociale contacten opdoen en vaardigheden ontwikkelen, zoals Nederlands spreken. Denk aan sporten, muziek maken en gezamenlijk eten. Voor sommige activiteiten nodigt COA ook buurtbewoners uit.

Ook hebben bewoners gesprekken met de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), het COA, Dienst Terugkeer en Vertrek (DTenV) en VluchtelingenWerk. Daarnaast bereiden zij zich voor op hun toekomst met programma’s of vrijwilligerswerk op de locatie. Meer weten over de dagelijkse activiteiten van asielzoekers? Kijk dan op de website van het COA.(Verwijst naar een externe website)

Aanvullend op de activiteiten die het COA doet hebben we veel lokale Wijkse activiteiten. Deze worden ingevuld door o.a. het verband Wijk zijn met veel.

Zinvolle dagbesteding draagt bij aan het welzijn en de gezondheid van bewoners en aan de leefbaarheid en beheersbaarheid in en rond een locatie. Daarom proberen COA-medewerkers bewoners ook in de noodopvang zoveel mogelijk te activeren. Ze kunnen vaak vrijwilligerswerk doen op de locatie, zoals helpen met de schoonmaak of in de kledingruimte (waar bewoners gedoneerde kleding kunnen krijgen). Ook kunnen ze meedoen aan activiteiten op of rond de locatie. Bij het opzetten en runnen van activiteiten worden vaak bewoners en externe vrijwilligers betrokken.

Ook hebben bewoners gesprekken met de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), het COA, Dienst Terugkeer en Vertrek (DTenV) en VluchtelingenWerk. Daarnaast bereiden zij zich voor op hun toekomst met programma’s of vrijwilligerswerk op de locatie. Meer weten over de dagelijkse activiteiten van asielzoekers? Kijk dan op de website van het COA(Verwijst naar een externe website).

De meeste noodopvanglocaties zijn sober en hebben geen keuken en faciliteiten waardoor bewoners niet zelf maaltijden kunnen verzorgen. Ze ontvangen daar geen eetgeld zoals gebruikelijk en het COA verzorgt alle maaltijden. Als er wel mogelijkheden zijn voor zelf koken of ‘zelf smeren’ (bewoners regelen zelf het ontbijt en de lunch), dan ontvangen alle bewoners op de locatie eetgeld. Sinds afgelopen zomer ontvangen mensen in de noodopvang ook leefgeld. Zij ontvangen geen producten meer in natura. 

Voor alle doelgroepen in de noodopvang geldt net als bewoners in de reguliere opvang de zogenaamde ‘inhuisregistratie’. Zij moeten zich wekelijks melden bij medewerkers van het COA. Zo houden we persoonlijk contact en voorkomen we dat wij niet weten dat bewoners een langere periode buiten de locatie logeren (en dus bedden leeg zijn).

De mensen hebben dezelfde rechten en plichten als ieder ander in Nederland als het gaat over bewegingsvrijheid. Ze mogen zich dus vrij bewegen. Het COA kent huisregels en bewoners krijgen deze in hun eigen taal uitgereikt. Ze krijgen ook uitleg over rechten, plichten en omgangsvormen in Nederland.

In de noodopvang is gezondheidszorg voor asielzoekers aanwezig. Bewoners die uit een risicoland komen, worden in de centrale ontvangstlocatie (COL) de eerste week door de GGD gescreend op tbc. En ze krijgen een medische intake van Gezondheidszorg asielzoekers (GZA). Asielzoekers van 18 jaar en ouder hebben de eerste 2 maanden na inschrijving in Nederland alleen recht op medisch noodzakelijke niet uitstelbare zorg, ongeacht of de bewoner zich op noodopvang of op een reguliere locatie bevindt. Het is altijd de arts die bepaalt of zorg medisch noodzakelijk is of niet. Na 2 maanden vervalt deze beperking. Voor minderjarigen geldt deze beperking niet. Kijk voor meer informatie op de website van het COA(Verwijst naar een externe website).

Specialistische zorg (denk bijvoorbeeld aan tandzorg etc.) is niet direct voorhanden. Afspraken over deze zorg moeten gemaakt worden met het COA.

Tolken zijn op de locatie vrijwillig aanwezig. Het COA, gemeente en vrijwilligerscoördinatie stemmen hierover af. 

Als er behoefte is aan taalles, dan kan worden onderzocht of dit te organiseren is. Of dat aangesloten kan worden bij het azc Leersum. Dit geldt ook voor kinderen. De periode zal wel kort zijn want de zomervakantie in onze regio is van 18 juli t/m 30 augustus.

Asielzoekers krijgen een wekelijks een bedrag van € 14,87 voor toiletartikelen, kleding of andere noodzakelijke spullen. Kijk voor meer informatie op de website van het COA(Verwijst naar een externe website).

U kunt zich aanmelden voor vrijwilligerswerk via de website Wij(k) zijn met veel(Verwijst naar een externe website). Laat uw gegevens achter en we brengen u in contact met de coördinator Vrijwilligerswerk.

Mocht u hulp of goederen willen aanbieden voor de vluchtelingen, kijkt u dan op de website van het COA(Verwijst naar een externe website).