Warmteprogramma

Het Warmteprogramma 2027 geeft bewoners, huis- en gebouweigenaren inzicht in de stappen en het tijdpad richting aardgasvrij wonen en werken:

• Wat zijn kansrijke duurzame warmtetechnieken per buurt.
• Welke warmtebronnen en technieken zijn minder kansrijk.
• In welke buurten starten we de komende 10 jaar met de buurtaanpak.
• Aanpak per buurt: samen een Uitvoeringsplan opstellen naar aardgasvrij.
• Aanpak per doelgroep: voor iedereen een volgende logische stap.

We passen het Warmteprogramma in ieder geval elke 5 jaar aan. Het eerste Warmteprogramma in 2027 wordt de opvolger van de Transitievisie Warmte uit 2021.

De Uitgangspuntennotitie voor het opstellen van het warmteprogramma (maart 2026) gebruiken we om de warmtetechnieken per buurt te vergelijken en de buurten te kiezen waar we de buurtaanpak de komende 10 jaar starten.

Deze vier uitdagingen voor de warmtetransitie zijn uitgangspunt voor het Warmteprogramma: 

• Haalbaarheid: hoe verwarm ik zonder aardgas (en kan het stroomnet dat aan?)
• Betaalbaarheid: wat kost dat en wat levert het op? 
• Duurzaamheid en leefbaarheid: wat is de impact op de omgeving? 
• Voor en door iedereen: kan iedereen meedenken en overstappen?

We zijn begonnen in de Horden Stenen en Ovens. Een groep inwoners helpt de gemeente mee in de werkgroepen Communicatie en Techniek. Met de inbreng van zoveel mogelijk inwoners werken we aan een Uitvoeringsplan op weg naar aardgasvrij wonen. Samen kijken we hoe en wanneer de overstap naar duurzaam verwarmen haalbaar is. We starten in 2026 in een tweede buurt met deze participatie. Dit betekent niet dat deze buurten ook als eerste stóppen met aardgas gebruiken. We kijken per buurt wat en wanneer haalbaar is.

Kijk voor meer informatie op onze webpagina Buurtaanpak Gas Terug in De Horden Stenen en Ovens.

We kunnen niet overal tegelijk een buurtaanpak starten. Maar het zou goed zijn als zoveel mogelijk inwoners en bedrijven een stap maken om te verduurzamen. Daarom bieden we informatie, advies en soms ook subsidies. We richten ons op deze doelgroepen:

• woningeigenaren (grondgebonden, VVE en monument);
• huurders;
• huishoudens met een laag inkomen;
• MKB;

In het voorjaar van 2025 hebben ruim 50 inwoners enkele avonden met elkaar en de gemeente gesproken. De gemeente vertelde kort over de plannen en wat we nu al aanbieden aan hulp bij verduurzaming. Maar de gesprekken gingen vooral over waar de inwoners kansen zien én welke zorgen ze hebben om aardgasvrij te gaan wonen.

De gemeente neemt de diverse tips mee in het Warmteprogramma en de buurtaanpak. In 2026 wordt de Meedenkgroep Warmte opnieuw uitgenodigd om mee te denken over het Warmteprogramma. U bent welkom om zich daarbij aan te sluiten. Voorkennis is niet nodig. Interesse? Stuur een mailtje naar duurzaam@wijkbijduurstede.nl(Verwijst naar een e-mailadres).

Wij hebben in onze gemeente diverse bronnen van warmte. Sommige zijn geschikt voor individuele aardgasvrije oplossingen zoals je de omgevingslucht en groene stroom samen als energiebron gebruikt in een lucht-warmtepomp. 

Er zijn diverse andere duurzame bronnen in onze omgeving. Deze kun je alleen gebruiken als je een warmtenet aanlegt.

In deze twee pagina’s geven wij u een overzicht van warmtebronnen (pdf, 64 KB). Wij  updaten deze informatie regelmatig. Vragen kunt u mailen naar duurzaam@wijkbijduurstede.nl(Verwijst naar een e-mailadres) (o.v.v. warmteprogramma).

Wij onderzoeken de mogelijkheden voor een warmtenet en vergelijken de kosten met een andere oplossing zoals luchtwarmtepompen. Deze onderzoeken doen wij op dit moment in de volgende gebieden:

• Cothen (binnen de bebouwde kom)
• Wijk bij Duurstede de Horden (4 buurten)
• Wijk bij Duurstede Stenen en Ovens (extra berekeningen voor de buurtaanpak)
• Wijk bij Duurstede binnenstad (verkenning ruimte ondergronds)
• Sportpark Mariënhoeve
• Zomerwarmte uit het Amsterdam Rijnkanaal
• Zomerwarmte uit de Kromme Rijn
• Provincie: diepe aardwarmte (geothermie)

Op deze 2 pagina’s geven wij u een overzicht van warmtenet onderzoeken (pdf, 91 KB). Wij  updaten deze informatie regelmatig. Vragen kunt u mailen naar duurzaam@wijkbijduurstede.nl(Verwijst naar een e-mailadres) (o.v.v. warmteprogramma).

Stel dat een warmtenet of bronnet haalbaar blijkt, en er lijkt voldoende draagvlak in de buurt, dan staat ons als gemeentelijke organisatie een flinke klus te wachten. Gezien onze beperkte capaciteit, kan het verstandig zijn te kiezen voor een samenwerking met UWO, HVC of een andere partij die de organisatie en realisatie met en voor ons kan uitvoeren. Bij warmtenetten boven de 1.500 woningen is maatschappelijk eigendom voor meer dan 50% immers verplicht. We hebben de regie maar kunnen kiezen voor ondersteuning en samenwerking.

UWO is het Utrechtse Warmte Ondersteuningsbedrijf om gemeenten te helpen bij de oprichting, realiseren en exploiteren van (boven)lokale warmtebedrijven. Voor ons is een warmtenet wellicht sneller haalbaar als we expertise en financiële armslag krijgen van de samenwerking tussen de provincie Utrecht, Energie Beheer Nederland en Netverder. De provincie overweegt met deze partijen een volledig warmtebedrijf te starten en niet alleen ondersteuning daarvoor aan te bieden.

HVC is een groot afvalverwerkingsbedrijf. Warmte is een grote bedrijfstak geworden. De gemeente Utrecht heeft ervoor gekozen haar nieuwe warmtenetten met HVC te gaan ontwikkelen. Een groot voordeel is dat je als gemeente een zeer klein bedrag inlegt om aandeelhouder te worden. Ook benut je de professionaliteit en ervaring van een dergelijke partij. Nadeel is dat er minder ruimte is voor lokaal maatwerk, dat je meedeelt in de winsten maar ook in de verliezen van de gehele warmtetak van HVC. Ook moet je restwarmte vanaf dat moment door HVC worden verwerkt.

Bovenstaande en andere mogelijkheden gelden vooral voor grotere warmtenetten. Voor kleinere warmtenetten kunnen commerciële partijen een veel grotere rol spelen; de nieuwe warmtewet Wcw stelt onder de 1.500 aansluitingen geen voorwaarden voor publiek eigendom. Verder kunnen lokale warmtegemeenschappen van inwoners en andere partijen een rol spelen in het warmtenet. De financiële en juridische mogelijkheden hiervoor worden nader bekeken.

Kortom, indien een warmtenet kansrijk lijkt, moeten wij ons verder verdiepen in onze verplichtingen en onze keuzes als aanjager, facilitator, onderzoekspartner, en alle mogelijkheden tot en met volledig eigenaar aan toe. 

Zolang er netcongestie is, kunnen niet alle bewoners in een wijk tegelijk overstappen op een volledig elektrische warmtepomp. De buurtaanpak is daarom extra belangrijk. We werken aan een haalbaar plan naar aardgasvrij, waarin we opties naast elkaar zetten die meer en minder stroom verbruiken. Stel dat een warmtenet de beste oplossing is voor de buurt, dan kost dat jaren om aan te leggen. 

Wij mogen wel de hybride warmtepomp promoten of de all-electric ready warmtepomp. Als hij maar zó wordt afgesteld dat de bewoner in de koude weken van het jaar en op de piekmomenten van het stroomnet, op aardgas verwarmt in plaats van stroom. Zodat we de netcongestie niet nog erger maken dan het al is.

Nu beginnen met de buurtaanpak is dus verstandig. Zodat we ons voorbereiden op de situatie zonder netcongestie en ondertussen al zoveel aardgas besparen als mogelijk. Bijvoorbeeld door nog beter te isoleren en waar mogelijk op lage temperatuurverwarming over te stappen. Dan wordt de woning aardgasvrij-ready.

Kan ik nog een volledig elektrische warmtepomp aanschaffen, is een veelgehoorde vraag. Netbeheerder Stedin geeft aan dat er ruimte op het stroomnet is voor ‘natuurlijk verloop’. Een bewoner met een kapotte ketel mag en kan zelf voor een warmtepomp kiezen. Uw aansluiting moet dan wel voldoende zijn, het wordt na 1 juli 2026 lastig om een zwaardere huisaansluiting te krijgen (van 1x25A naar 3x25A bijvoorbeeld). Kijkt u goed wat de mogelijkheden zijn binnen de huidige aansluiting, ook als u 1*35A heeft. U kunt een installateur vragen of een hybride of all-electric-ready met of zonder batterij voor u een oplossing kan zijn.

De gemeente stelt het Warmteprogramma op. Dit doet we in overleg met de woningcorporaties, netbeheerder Stedin, het waterschap HDSR, de Eigenwijkse Energiecoöperatie/het Energieloket. Ook de Ondernemerskring en stichting Parkmanagement betrekken we hierbij. Inwoners en bedrijven kunnen zich aanmelden voor de Meedenkgroep Warmte door een mail te sturen naar  duurzaam@wijkbijduurstede.nl(Verwijst naar een e-mailadres).

In het Warmteprogramma 2027 noemen we per buurt de duurzame warmtetechnieken die kansrijk lijken. Als er opties afvallen, dan benoemen we die ook. Per buurt, in de buurtaanpak leggen we de verschillende opties voor aan bewoners, ondernemers en andere gebouweigenaren. De meningen worden opgehaald. Het college beslist over het Uitvoeringsplan voor de buurt. Uiteindelijk beslist iedere woningeigenaar zelf voor een warmteoptie. Ook als een warmtenet wordt aangeboden, kan iedere gebouweigenaar beslissen om wel of niet aan te sluiten. De gemeenteraad beslist op welke datum de overstap naar een aardgasvrij alternatief klaar moet zijn.

Alle gemeenten stellen verplicht een warmteprogramma op volgens de Omgevingswet: 

• Het college stelt vast uiterlijk in 2027.
• We actualiseren elke 5 jaar.
• We participeren verplicht volgens ons eigen Wijkse Participatiebeleid(Verwijst naar een externe website)).
• Iedereen kan zienswijzen indienen (uniforme openbare voorbereidingsprocedure(Verwijst naar een externe website)).
• Het warmteprogramma maken we zichtbaar in het Omgevingsloket zodat inwoners en bedrijven de plannen en regels per buurt kunnen zien.

Twee nieuwe wetten helpen ons bij deze regierol:   

Wet gemeentelijk instrumenten warmtetransitie(Verwijst naar een externe website) (Wgiw)  
Met de aanwijsbevoegdheid(Verwijst naar een externe website) kan de gemeenteraad  het leveren van aardgas in een buurt  beëindigen. Dat moet haalbaar en betaalbaar zijn en minstens 8 jaar van te voren bekend worden gemaakt. Dan hebben alle betrokkenen de tijd hun gebouw aan te passen. 

Wet collectieve warmte(Verwijst naar een externe website) (Wcw)  
Deze wet geeft regels voor als we een warmtenet willen aanleggen. Het beschermt inwoners en bedrijven en geeft overheden een grotere rol dan voorheen. De gemeente mag warmtekavels vaststellen en warmtebedrijven aanwijzen. De wet beschrijft wat de mogelijkheden zijn voor deelname van commerciële partijen en warmtegemeenschappen aan een warmtebedrijf. De regels verschillen bij een klein warmtenet (onder de 1500 woningen) en een groot warmtenet (meer dan 1500 woningen).

De uitgangspunten en afwegingscriteria voor ons warmteprogramma passen binnen het beleid van landelijke en provinciale overheden en de RES-U16. Samengevat zijn de belangrijkste punten uit die plannen:

1. De basis is energiebesparing. We zetten daarom in op vergaande isolatie. Ongeacht wat de uiteindelijke oplossing gaat worden.

2. Elektriciteit wordt de basis van ons energiesysteem; ook voor gebouwverwarming. Lokale opwek, opslag en gebruik van groene stroom zijn van groot belang.   

3. Wij houden rekening met netcongestie door de pieken in stroomvraag te voorkomen en onze buurtplannen goed af te stemmen met de netbeheerder.   

4. Groene waterstof en biogas zijn van groot belang voor industriële processen en het aandrijven van zware mobiliteit. Voor de gebouwde omgeving zetten we deze schaarse en mogelijk dure klimaatneutrale gassen hooguit in voor het leveren van piekwarmte of tijdelijk als tussenoplossing.  

5. We zetten in op warmtenetten waar dat technisch en financieel haalbaar is, gebruikmakend van lokale duurzame energiebronnen, met zo efficiënt mogelijke inzet van elektriciteit en klimaatneutrale gassen.  

6. Energie is een basisbehoefte, en moet in voldoende mate beschikbaar en betaalbaar zijn voor inwoners, bedrijven en andere organisaties, we streven naar de laagste nationale kosten. We kunnen een andere (duurdere) warmteoplossing kiezen op basis van goede argumenten zoals kosten en gemak voor de eindgebruiker of het milieu.

8. We streven naar een zo positief mogelijke impact op de gezondheid en de leefomgeving.  

9. We voorkomen dat het gasnet in stand gehouden moet worden voor een beperkt aantal gebruikers.