Ga naar de vragenlijst en denk mee!

Wilt u meedenken over hoe we Wijk bij Duurstede van schone energie gaan voorzien?

Uw ideeën hierover zijn waardevol. Doe van 14 februari tot 6 maart mee met ons inwonersonderzoek en help de gemeente bij het maken van de keuzes die het beste bij onze gemeente passen.

Op deze webpagina vindt u meer informatie over hoe we het gesprek over schone energie gaan vormgeven.

Samen bouwen aan een toekomstbestendig Wijk bij Duurstede

Er zijn verschillende redenen om ons gebruik van kolen en gas af te bouwen en over te stappen op duurzame energie. We hebben hier nationaal en internationaal afspraken over gemaakt, maar ook als gemeente willen we energieneutraal worden. Daar zijn verschillende keuzes in te maken.

Gemeente Wijk bij Duurstede gaat in gesprek met inwoners en ondernemers om samen te bepalen hoe de energietransitie er in onze gemeente uit moet zien. Daarom zijn wij een groot participatietraject gestart. Om te horen wat u ziet als kansen, (on)mogelijkheden, zorgen en randvoorwaarden van duurzame energieopwek (zowel elektriciteit als warmte).  Het traject is verdeeld in drie fasen.

Alle inwoners van Wijk bij Duurstede ouder dan 12 jaar, en alle ondernemers die in Wijk bij Duurstede hun bedrijf hebben, mogen de raadpleging invullen.

Het online onderzoek loopt van 14 februari tot 6 maart. Gedurende die periode vinden ook straatgesprekken in verschillende buurten plaats over hetzelfde onderwerp. Begin april wordt een rapport opgeleverd met de opbrengst van zowel het online onderzoek als de straatgesprekken. Deze wordt half april met de gemeenteraad besproken.

Heeft u hulp nodig bij het invullen van de vragenlijst? Vraag een bekende om u te helpen. Heeft u geen hulp beschikbaar of vragen over dit onderzoek? Mail duurzaam@wijkbijduurstede.nl of bel de gemeente via 0343-595 595. Wij zorgen voor een passende oplossing voor uw hulpvraag.

De raadpleging is een Participatieve Waarde Evaluatie (PWE). Dat is een methode waarbij het vraagstuk waar de gemeente voor staat zo goed mogelijk wordt nagebootst. Inwoners worden op de stoel van de bestuurder gezet en de PWE laat hen het dilemma van de gemeente helemaal doorleven. Dit betekent dat er ook kaders zijn. Er is een doel om te halen en er zijn belemmeringen zoals geld en ruimte. Deelnemers kunnen hun voorkeuren aangeven op basis van verschillende maatregelen en zien de effecten van hun keuzes. Vervolgens geeft de inwoner een advies aan de gemeente. Omdat het hier om de schaal van een gemeente gaat, ontbreken mogelijkheden als windmolens op zee of grote kerncentrales. Daarover gaat de landelijke overheid.

Het onderzoek is op verzoek van de gemeente opgesteld door het onafhankelijk onderzoeksbureau Populytics. De opzet van het onderzoek is besproken met een klankbordgroep van raadsleden en een klankbordgroep van inwoners.

Een referendum kun je houden als je als gemeente ook ergens over mag beslissen. In het geval van de windmolens beslist uiteindelijk de provinci  of de windmolens hier komen of niet. Daarnaast ontbreken bij een referendum vaak nuances die bij een onderzoek zoals een PWE wel aan de orde komen.

Een PWE-raadpleging is geen draagvlakonderzoek. Het doel is niet om in kaart te brengen of mensen windmolens of het huidige beleid steunen of niet. We zijn benieuwd welke afwegingen inwoners en ondernemers maken en welke overwegingen en zorgen ze belangrijk vinden bij het maken van keuzes.

Wel kunnen deelnemers de gemeente adviseren hoe om te gaan met de ambitie van de provincie om meer windmolens in de provincie en eventueel in Wijk bij Duurstede te plaatsen. Daarbij gaat het niet om draagvlak voor windmolens maar om de rol die de gemeente daarin kan pakken. In het tweede deel van de PWE wordt namelijk de windambitie van de provincie als uitgangspunt genomen.

Het uitgangspunt van het landelijke Klimaatakkoord is dat in 2050 geen aardgas meer wordt gebruikt en bijna alle energie duurzaam wordt opgewekt. Het is lastig om te bepalen hoeveel energie we precies nodig gaan hebben in 2050. We weten wel dat we meer en meer elektriciteit gaan gebruiken. Bijvoorbeeld doordat auto’s elektrisch worden en we onze huizen elektrisch gaan verwarmen. Bureau DWA heeft voor ons berekend hoeveel energie alle woningen en bedrijven van Wijk bij Duurstede waarschijnlijk gaan gebruiken in 2050. Ook hebben zij berekend wat de verschillende keuzes voor Wijk bij Duurstede gaan opleveren aan energie, ook de wat minder zekere oplossingen als waterkracht of kernenergie. Die berekening gebruiken we als uitgangspunt.

Rapport met berekeningen

De maatregelen die voorgelegd worden zijn bepaald in overleg met bureau DWA die voor ons de doorrekening heeft gedaan.

Een uitgangspunt is dat we energiebronnen voorleggen en niet energiedragers zoals waterstof dat geproduceerd wordt met behulp van relatief veel elektriciteit. Daarbij zijn we uitgegaan van energietechnieken die lokaal uitgevoerd kunnen worden. Een grote kerncentrale of een grote waterstoffabriek worden vanuit Den Haag onderzocht en ontwikkeld.

Met de uitkomsten van de raadpleging gaan we een plan maken hoe we als Wijk bij Duurstede uiterlijk in 2050 energieneutraal kunnen worden. Dit plan wordt ook met inwoners samen opgesteld. Ook geven de uitkomsten advies aan de gemeenteraad hoe te reageren op het besluit van de provincie over de mogelijke plaatsing van windmolens in Wijk bij Duurstede. Inwoners die willen meedenken over het plan kunnen zich aan het eind van de PWE aanmelden.

Populytics is een onderzoeksbureau verbonden aan de TU Delft. Populytics organiseert online raadplegingen om te proberen de kloof tussen burgers en overheid kleiner maken. Veel inwoners willen meer betrokken zijn bij besluitvorming over specifieke thema’s zoals klimaatbeleid en niet alleen 1x in de vier jaar stemmen. Populytics wil in die behoefte voorzien.

Populytics doet dit soort volksraadplegingen vaker rond klimaat- en energievraagstukken maar ook landelijk voor het versoepelen van coronabeleid, over zondagsrust in Hoekse Waard of rondom vluchtelingen in Eindhoven.

Een PWE-onderzoek is een onafhankelijk onderzoek op basis van wetenschappelijke methoden. Over de opzet en de vragen is goed en lang nagedacht. Het kan zijn dat de onderzoekers een andere keuze hebben gemaakt dan hoe deelnemers zelf het onderzoek zouden hebben opgezet. Dit kan daarom tot ontevredenheid leiden bij het invullen. Populytics doet veel raadplegingen. Voor elke raadpleging geldt dat sommige deelnemers ontevreden zijn. Gemiddeld genomen vindt tussen de 70 en 80 procent de PWE een prettige methode om zijn of haar voorkeuren door te geven aan de overheid en tussen de 5 en 10 procent vindt het geen goede methode.

Iets dat altijd terugkomt bij het ontwerpen van een onderzoek is het zoeken naar de balans tussen hoe moeilijk en hoe compleet is het. Aan de ene kant willen we ervoor zorgen dat alle inwoners die dat willen ook kunnen meedoen. Om de PWE toegankelijk te maken moet de vraag  niet ingewikkeld en in begrijpelijke taal zijn. Aan de andere kant willen we de nuance en complexiteit van de vraag zo goed mogelijk omschrijven. Omdat de onderzoekers de balans zoeken tussen inclusiviteit en complexiteit bestaat er altijd bij sommige deelnemers de kritiek dat het te simplistisch is en bij anderen dat de PWE juist te moeilijk was.

Alle teksten worden gecontroleerd door een taalbureau om ervoor te zorgen dat de raadpleging begrijpelijk genoeg is voor alle inwoners. Uit eerdere PWE’s blijkt dat praktisch opgeleiden positiever zijn over de methode dan theoretisch opgeleiden. Maar voor een breed publiek is dit een bruikbare methode.

Inwoners kunnen kennis inbrengen waar experts niet van op de hoogte zijn. Door het raadplegen van inwoners kan de kwaliteit van besluiten verbeteren. Daarnaast is er een democratische reden: in een goed functionerende democratie worden inwoners betrokken bij overheidsbesluiten waar zij (ingrijpende) effecten van ondervinden. Veel inwoners vinden het niet genoeg om 1x in de 4 jaar hun stem uit te brengen tijdens verkiezingen. Zij willen graag ook hun voorkeuren over specifieke beleidskeuzes kunnen doorgeven.

Opiniepeilingen en referenda zijn vaak zwart-wit en veel burgers vinden dit te simplistische methoden om hun voorkeuren over een complex onderwerp op een genuanceerde manier door te geven.

Een PWE zet inwoners op de stoel van de bestuurder en probeert de keuzesituatie van de bestuurder zo goed en realistisch mogelijk na te bootsen. Deelnemers kunnen op een genuanceerde manier hun voorkeuren uiten op basis van een totaalplaatje van beleidsopties en effecten.

Daarbij bieden de argumenten die deelnemers geven voor hun keuzes een scherp inzicht in hun waarden, motivaties en zorgen. De informatie die een PWE oplevert biedt dus meer gedetailleerde inzichten dan een opiniepeiling of een referendum. Deelnemers vinden het fijn dat zij op een genuanceerde manier hun mening kunnen geven.

Een nadeel van de PWE ten opzichte van bovenstaande methoden is dat de drempel om mee te doen hoger is. Deelnemers moeten ongeveer 20 minuten investeren, waardoor het aantal deelnemers aan een PWE waarschijnlijk lager is dan aan een referendum of een opiniepeiling.

Fase 0

In fase 0 hebben we een plan gemaakt. Op 29 juni 2023 stemde de raad in met het plan van aanpak participatie Duurzame Opwek.

Lees het plan van aanpak Lees de samenvatting

Fase 1

Deze fase loopt van september 2023 tot april 2024. In deze fase onderzoeken we alle technieken om energie te leveren, nu en in de toekomst. Het bureau DWA onderzoekt voor ons hoeveel we met een techniek kunnen opwekken en hoe kansrijk dit is voor Wijk bij Duurstede.  

In deze fase doen we ook een onderzoek onder inwoners en ondernemers. Zij kunnen aangeven wat zij belangrijk vinden bij de opwek van energie. Bijvoorbeeld welke techniek zij voor Wijk bij Duurstede een goed idee vinden, en de rol van de gemeente als het gaat om de opwek van energie.  De opzet van dit inwonersonderzoek bespreken we met de raad en een klankbordgroep van een aantal inwoners. Het onderzoek loopt van 14 februari tot 6 maart 2024.

De uitkomsten van beide onderzoeken zijn input voor de gemeente om haar keuzes te maken.

Meer info over energietechnieken (pdf, 829 KB) Rapport elektriciteit en warmte (pdf, 2 MB)

Fase 2

Na het online onderzoek volgen verdiepende gesprekken met inwoners over de uitkomsten van dit onderzoek. De gemeenteraad gebruikt de uitkomsten van het onderzoek samen met de adviezen uit de verdiepende gesprekken om plannen te maken over schone energie. Wilt u aan deze gesprekken deelnemen? Vul dan onderstaand formulier in. Als u zich aanmeldt voor de vervolggesprekken neemt de gemeente voor de zomer contact met u op over het vervolg.

In Fase 2 kiezen we op basis van de uitkomsten uit fase 1 een aantal technieken waarover we verder in gesprek gaan met inwoners en ondernemers van Wijk bij Duurstede. Het doel is om met de gekozen technieken een routekaart te maken naar een energieneutraal Wijk bij Duurstede.

Hoe verhoudt dit participatietraject zich tot het plan van de provincie om meer windmolens te plaatsen?

De provincie Utrecht heeft eind vorig jaar onderzocht welke plekken in de regio het meest geschikt zijn voor windmolens. Uit de plekken die naar voren zijn gekomen, zit ook een locatie in de gemeente Wijk bij Duurstede. Langs het Amsterdam-Rijnkanaal ten westen van de gemeente is volgens het onderzoek een kansrijke plek in de provincie om windenergie op te wekken.

De provincie is het bevoegd gezag voor windmolens groter dan 5 MW. Dat betekent dat de provincie plekken mag aanwijzen om windmolens te realiseren. Het heeft de voorkeur van de provincie dat gemeenten zelf met windenergie aan de slag gaan. De gemeente moet daarom aan de provincie Utrecht laten weten of ze het bevoegd gezag wil worden voor deze plek. Door bevoegd gezag te zijn, heeft een gemeente meer lokale controle over de randvoorwaarden. Bijvoorbeeld over de hoogte van de windturbines, de maximale hoeveelheid slagschaduw en de opbrengst voor omwonenden.  Gemeenten hebben zes maanden de tijd om hierover te beslissen. Het participatietraject geeft de gemeente input voor deze beslissing.

Meer info over de windmolenlocaties Projectpagina Windenergie provincie

Wilt u op de hoogte blijven van dit participatietraject en de uitkomst hiervan?

Meld u aan voor de nieuwsbrief.

Ja, ik meld mij aan