Stadsdichter André van Zwieten

Op 6 januari 2014 is André van Zwieten, geboren en getogen Wijkenaar, benoemd tot stadsdichter van de gemeente Wijk bij Duurstede. Dat is geen toevallige keus, gezien zijn staat van dienst. 

Volg de Stadsdichter ook op Facebook

Speld

André van Zwieten heeft een stadsdichtersspeld (jpg, 511 KB) ontworpen en laten maken. Als hij als stadsdichter optreedt, draagt hij deze speld. De speld wordt aan het einde van zijn stadsdichterschap overgedragen aan zijn opvolger.

André van Zwieten werd op 1 oktober 1958 in Wijk bij Duurstede geboren als zoon van een schilderende en vioolspelende kapper en een moeder die een handige organisator was, en groeide samen met zijn een jaar jongere zus op in de binnenstad.

Wijk bij Duurstede telde toen amper 4000 inwoners. Een stadje met weinig cultuur en een weerbarstige mentaliteit, bijna vijandig naar alles dat nieuw en vreemd is. André’s ouders kwamen uit Utrecht. ‘Ik moet de aversie tegen Wijk ergens in mijn genen hebben zitten’.

Na zijn lagere schooltijd ging hij buiten Wijk bij Duurstede naar het voorgezet onderwijs, in Zeist. Met zijn brede interesses – hij speelde piano en schreef sketches voor het schoolcabaret en columns in de Kwispedoor, de schoolkrant van De Breul – kon hij kiezen voor conservatorium, de journalistiek of een opleiding op de Kunstacademie. Het werd het laatste, vooral omdat hij zichzelf onvoldoende getalenteerd vond voor een carrière als beroepspianist en vreesde als journalist in een fuik te lopen. ‘Met muziek en tekst kan ik als ontwerper altijd wel iets blijven doen’ was zijn pragmatische instelling.

Na zijn studie tot grafisch ontwerper aan de kunstacademie Artibus in Utrecht (later omgedoopt tot HKU) bleef Van Zwieten in Wijk hangen, ‘meer door toeval dan uit eigen wil’. Het was begin jaren tachtig, de tijd van recessie en jeugdwerkeloosheid. Na vele losse baantjes en vrijwilligerswerk besloot hij te starten als zelfstandig ontwerper. Het een niet zonder het ander: bestuursfuncties en sponsorwerk bleven een deel van zijn bezigheden.

In Wijk bij Duurstede heeft André van Zwieten inmiddels een reputatie als creatieve duizendpoot. Zijn ‘lokale oeuvre: boeken over Wijk bij Duurstede en zijn geschiedenis, huisstijlen van de gemeente Wijk bij Duurstede, lokale festivals als Kleurrijk Wijk, Jazz by Duurstede en het Shantyfestival, opmerkelijke gelegenheidspublicaties en tal van logo’s voor de lokale ondernemers. Daarnaast laat hij als speler met taal en typografie de nodige sporen na in Wijk bij Duurstede. Met gedichten op winkelruiten in de binnenstad die de passant iets vertellen over de geschiedenis van het pand in kwestie, met een ‘Stalen Viking’ in de Stadshaven, en teksten in het interieur van stadscafé De Engel aan de Markt.

Als theatermaker binnen Stichting De Inrichting (‘mijn speeltuin’ zegt hij zelf) ontwikkelde hij zich als tekstschrijver, componist, en theatervormgever. Hoogtepunten van zijn creatieve groei ziet Van Zwieten in ‘Requiem voor de Mens’, een compositie van Rob Goorhuis uit 2002 waarvoor hij de teksten schreef, het muziektheaterspektakel ‘Hester’ uit 2009 met regisseur Karel Schneider, en vooral de ‘Bloesembruiloft’ uit 2013, waarvoor hij van Schneider de ruimte kreeg om behalve het décor en de vormgeving van het drukwerk ook alle teksten, liedjes en muziekcomposities voor zijn rekening te nemen.

Zijn stadsdichterschap ziet André van Zwieten als een erebaan, maar ook als een logische voortzetting van zijn werk met tekst, op een ander podium. Een compliment vindt hij het, de aan hem gerichte opdracht om de gemeente Wijk bij Duurstede te voorzien van ‘ludieke, kritische en soms vervreemdende’ bijdragen. Had hij oorspronkelijk een haat/liefde verhouding met Wijk, inmiddels heeft hij vrede gesloten met zijn geboorteplaats. ‘Wijk is onherstelbaar verbeterd’ aldus zijn ironische vaststelling.

Zijn stadsgedichten beschouwt hij als ‘oefeningen in observatie’. De rode draad in dat werk is zijn permanente drang om de paar vierkante kilometer van Wijk bij Duurstede in verhouding te zien tot die grote wereld daaromheen.  Alsof André van Zwieten nog steeds bij toeval in Wijk bij Duurstede is blijven hangen.

Over de Lek (pdf, 81 KB) (13 augustus 2022)

Een observatie door André over de extreem lage waterstanden door de gortdroge zomer

4 mei 2022  (pdf, 168 KB)

4 Mei voorgedragen, vooraf aan het luiden van de klok en de twee minuten stilte.

Media Luna (pdf, 3 MB) (20 april 2022)

Voor Henk Muis, aftredend voorzitter van de EigenWijkse Energie Coöperatie, bij het mini-symposium ‘Waarom de energietransitie in Wijk bij Duurstede wél lukt’. Als waterkaart uitgevoerd, ingelijst aangeboden.

Buitenplaatsje (pdf, 204 KB) (25 februari 2022)

Voorgedragen bij de onthulling van het kunstwerkbankje in Langbroek.

Duvel (pdf, 71 KB) (2 oktober 2021)

Een stadsgedicht voorgedragen bij een ouderenclub die 5 jaar bestaat.

Uit het Nest (pdf, 585 KB) (10 februari 2021)

Woorden in tijden van covid-19, een hart onder de riem van de inwoners van Wijk bij Duurstede, namens het gemeentebestuur.

OVER! (pdf, 509 KB) (4 januari 2021)

Bij de start van het nieuwe jaar en het gemis van een feestelijke nieuwjaarsreceptie.
Bekijk ook André's filmpje van dit gedicht op Youtube.

Leermoment (pdf, 515 KB) (12 september 2020)

Voorgedragen op de Open Monumentendag 2020

Ben je er nog? (pdf, 2 MB) (1 juni 2020 00.00 uur)

Voorgedragen bij de heropening van het terrasseizoen, woorden in tijden van COVID-19.

Spelen met Vuur (pdf, 656 KB) (5 mei 2020)

voorgedragen op YouTube

Zonsverduistering  (pdf, 2 MB) (16 maart 2020)

Woorden in tijden van covid-19.

Schat (pdf, 138 KB) (14 februari 2020)

Een 7e eeuwse Friese ring, door Willem van den Broek gevonden, en geschonken aan Wijk bij Duurstede voor het nieuw te stichten museum.
In ontvangst genomen door wethouder Wil Kosterman en stadsarcheoloog Channa Cohen Stuart tijdens een korte plechtigheid in het oude Stadhuis aan de Markt.

Burgemeester van de straat (pdf, 40 KB) (16 december 2019)

Voorgedragen bij de installatie van Iris Meerts als de nieuwe burgemeester van de gemeente Wijk bij Duurstede

Hom(m)eless Harrie (pdf, 56 KB) (2 november 2019)

Voorgedragen bij de overdracht van het Harrison & Harrison romantisch orgel, Grote Kerk Wijk bij Duurstede. Bekijk ook het filmpje op YouTube.

Speel! (pdf, 337 KB) (1 oktober 2019)

Voorgedragen bij het veertigjarig bestaan van Speel-O-theek Katrein

Geen kasplantje (pdf, 695 KB)

Voorgedragen bij het uitzwaaien van Tjapko Poppens, burgemeester van Wijk bij Duurstede vanaf december 2012

Collega gezocht (pdf, 148 KB) (3 april 2019)

'Boek & Bal'

Schip (pdf, 176 KB) (7 maart 2019)

De 'boot van Markus' weggesleept van de loswal, Stadshaven

Algemene Voorwaarden (pdf, 144 KB) (7 januari 2019)

Voorgedragen tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst

Salon en Plein Air  (pdf, 137 KB) (3 september 2018)

Voorgedragen bij het oversteken van de Markt, Wijk bij Duurstede

Kaveltje in Wijk  (pdf, 437 KB) (16 juni 2018)

Voorgedragen bij het veertigjarig bestaan van Volkstuinvereniging Wijk bij Duurstede

Te Water! (pdf, 141 KB) (2 juni 2018)

Voorgedragen bij het feest van het 25-jarig bestaan van Scoutinggroep de Sea Lions

Met de stroom mee (pdf, 130 KB) (13 april 2018)

Voorgedragen bij de ingebruikname van 'slimme laadpalen' van de EigenWijkse Energie Coöperatie

Boodschappenlijstje (pdf, 136 KB) (8 januari 2018)

Voorgedragen tijdens de nieuwjaarsreceptie in het Huis van de Gemeente

ETS (pdf, 123 KB) (23 november 2017)

Voor Etske Muis, voorzitter van de Ondernemerskring Wijk bij Duurstede 2008-2017.  YouTube-filmpje van het gedicht ETS, voorgedragen door Stadsdichter André van Zwieten,

MUZE aan de Markt (pdf, 147 KB) (24 september 2017)

Voorgedragen bij een vrijwilligersfeest in het Calypso Theater, ter gelegenheid van haar tienjarig bestaan, opgedragen aan Tom en Catherine van Ginkel.

Op Rhijnestein (pdf, 25 KB) (9 september 2017)

Voorgedragen door Karel Schneider op 9 september 2017 op Open Monumentendag.

O! Kers! (pdf, 262 KB) (8 juni 2017) 

Het eerste mandje kersen in de kersenboomgaard van Theo Vernooy.

BURGER JAN (pdf, 121 KB) (24 maart 2017)

Voorgedragen bij het afscheid van Jan Burger als wethouder van de gemeente Wijk bij Duurstede.

Klaagmuur (pdf, 196 KB)  (1 februari 2017 )

Geplakt op de verkiezingsborden in de gemeente Wijk bij Duurstede.

Straks (pdf, 126 KB) (9 januari 2017)

 Voorgedragen tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst op 9 januari 2017.

Onthoud als (pdf, 113 KB) 

Voorgedragen bij de ondertekening van de intentieovereenkomst 'Wijk Samen Dementievriendelijk'.

De burgers zijn het huis (pdf, 114 KB) (28 september 2016 )

Voorgedragen bij de heropening van de ontvangsthal van het gemeentehuis Wijk bij Duurstede, nu een ‘Huis van de Gemeente’ geworden: bibliotheek, grand café, bespreek- en ontmoetingsruimte.

Zomerslaap (pdf, 111 KB) (31 juli 2016)

 Het tweede gedicht uit een serie over de Wijkse parken

LOOP! (pdf, 41 KB) (21 mei 2016)

Samenloop voor Hoop in Cothen.

Aangespoeld (pdf, 113 KB) (20 april 2016)

 Woensdagavond Stadsdichtersavond - vijf stadsdichters en twee muzikanten in Calypso Theater, Wijk bij Duurstede.

Geportretteerde (pdf, 2 MB) (6 maart 2016 )

Voorgedragen bij de opening van een nieuwe presentatie van 'Kunst bij de Bron' in het oude Stadhuis aan de Markt in Wijk bij Duurstede.

Ingeblikt vers  (pdf, 111 KB)(4 januari 2016)

Geschreven voor de nieuwjaarsbijeenkomst van de gemeente Wijk bij Duurstede.

Een Maat te Vroeg  (pdf, 102 KB)(24 december 2015)

Geschreven na het overlijden van Rien Verbeek (1954-2015), dirigent van o.a. het Wijks Vocaal en organist van de Maartenskerk in Doorn.

Blues (NL) (pdf, 539 KB) en Blues (ENG) (pdf, 539 KB)

Voorgedragen op 28 november 2015 Opening Blueskroegentocht.

Dorestad Plantsoen November (pdf, 104 KB) (20 november 2015)

Een ode aan de Wijkse parken en haar gemeentelijke verzorgers.

Engelbewaarder  (pdf, 107 KB) (6 oktober 2015)

 Geschreven na de uitvaart van Henny Peek (1922-2015), uitbater van café-restaurant 'De Engel' van 1948 tot 2000.

Gestopt & om zich heen gekeken (pdf, 103 KB) (12 september 2015)

Voorgedragen op de Open Monumentendag. Met een megafoon uitgesproken in een weiland bij Overlangbroek, bij de heropening van een houten bruggetje over de Cothergrift, onderdeel van een nieuwe klompenpadroute van Walenburg naar Lunenburg.

Postuum debuut (pdf, 103 KB) (15 augustus 2015)

Voorgedragen bij de herdenking van de schrijver Maarten Maartens (15 aug 1858 - 3 aug 2015), uitgesproken in de kerk in Nederlangbroek.

Ruisdaels misverstand (pdf, 92 KB) (30 mei 2015)

Voorgedragen bij de ingebruikname van de Ruisdaelroute - Jubileum Wijks Atelier 20 jaar.

Singel lopen  (pdf, 2 MB)(27 april 2015)

Op straat gespoten tijdens de Singelloop op Koningsdag 2015.

Schuim (pdf, 92 KB) (6 april 2015)

Voorgedragen ter gelegenheid van de lancering van 'De Dikke', het nieuwe Wijkse Bier.

Zichtwaarde (pdf, 89 KB) (5 januari 2015)

Voorgedragen tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst.

Kerstverhaal: De Heilige Engel Patje (pdf, 199 KB) (december 2014)

Pittig Alexandrijn (pdf, 41 KB) (21 december 2014)

Voorgedragen bij de start van de ‘Serious Request’-bijdrage van Wijk bij Duurstede, Café Ome Ko, 14.00 uur.

Grote man (pdf, 80 KB) (26 november 2014)

Voorgedragen n.a.v. overlijden oud-burgemeester Anton Houtsma op 19 november 2014.

Zo stil (26 oktober 2014)

Dag van de Stilte (Youtube filmpje).

Hartig verzoek beleefd (pdf, 80 KB) - (12 september 2014)

Voorgedragen in de bibliotheek in Wijk bij Duurstede. Wil Kosterman nam de startnotitie Taalpunt in ontvangst.

DorpsThuis (pdf, 895 KB)  (mei 2014)

Elegie voor een eenzame (pdf, 66 KB)

Voorgedragen n.a.v. overlijden oud-wethouder Jan van der Laag bij installatie nieuwe wethouders

Vonnis (pdf, 69 KB) (19 maart 2014)

Voorgedragen vlak voor uitslag gemeenteraadsverkiezing

Stad, dichter (pdf, 43 KB) ( 6 januari 2014)

Voorgedragen tijdens de nieuwjaarsreceptie.